XVI Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego. Wielki wybuch 1914–1918

DATA: 17 maja 2014 (zobacz PROGRAM)
OBIEKT: Hangar lotniczy w Krakowie
ADRES: ul. Ułanów 43, Kraków

POBIERZ PROGRAM
POBIERZ INFORMACJE PRAKTYCZNE

Obiekt przystosowany dla osób niepełnosprawnychWybrane punkty programu w obiekcie są dostępne dla grup zorganizowanych. Zarezerwuj przez formularz!





Od lat 80. XIX wieku na krakowskich Rakowicach stacjonowali kawalerzyści z 1. Galicyjskiego Regimentu Ułanów. Od 1892 roku zaczęły stąd startować balony służące do obserwacji w 2. Regimencie Artylerii Fortecznej. Na początku 1912 roku, kiedy to w ramach austro-węgierskiego Oddziału Aeronautycznego powstały Wojska Lotnicze, w fortecznych i garnizonowych miastach zaczęto przygotowywać stałe lotniska dla jednostek, zwane Parkami Lotniczymi. Ich zadaniem miało być szkolenie kadr do obsługi najnowszej broni oraz montaż i naprawy samolotów. Takim parkiem stały się wówczas Rakowice. Rozbudowie lotniska przeszkodziła jednak wojna. Podczas mobilizacji krakowski 7. Park Lotniczy przekształcił się w 7. Kompanię Lotniczą, która dzielnie wojowała m.in. pod Łańcutem, Miechowem, później zaś na Wołyniu i na froncie włoskim. W 1916 roku na krakowskim lotnisku stanęła 10. Zapasowa Kompania Lotnicza, dla niej pobudowano piękne pawilonowe koszary lotnicze i nowoczesne hangary. Jeden z co najmniej czterech, typu „Wiener Neustadt”, zachował się do dziś. Jego wyjątkowa, delikatna niczym koronka konstrukcja jest wzmocniona linkami stalowymi, jak skrzydła w ówczesnych samolotach. Na uwagę zasługuje też mechanizm ułatwiający sprawne, niemal bezwysiłkowe otwieranie szerokich wrót hangaru, mieszczących konstrukcję samolotu. Drewnianą halę z obu stron oświetlają wąskie, długie na całą rozpiętość hali świetliki.

Budowla do niedawna niszczała, kryjąc swój urok konstrukcyjny za warstwą blachy i papy, którą przez lata ją obijano. Hangar, wyremontowany dzięki funduszom Ministerstwa Obrony Narodowej oraz Narodowego Funduszu Ochrony Zabytków Krakowa, od listopada 2013 roku zachwyca wszystkich miłośników austro-węgierskiej sztuki inżynieryjnej. Jest też najbardziej dosłownym zabytkiem dokumentującym odzyskanie niepodległości; lotnisko rakowickie przejęte i ochronione na rozkaz dowódcy 10. Eskadry Zapasowej, kpt. pil. Romana Florera stało się nocą pierwszym portem lotniczym odrodzonej Rzeczypospolitej Polskiej. Hangar weteran, najlepiej zachowany hangar samolotowy wielkiej wojny na terenie kontynentalnej Europy, znajduje się na terenie jednostki wojskowej, dlatego obejrzenie tego niecodziennego zabytku przez szeroką publiczność będzie możliwe dopiero podczas XVI Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego.

Tekst: Joanna Nowostawska-Gyalókay na podstawie opracowań dr. Krzysztofa Wielgusa z Zakładu Krajobrazu Otwartego i Budowli Inżynierskich Politechniki Krakowskiej